Kısa cevap: Kuyumculukta hurda altın, tüketiciden geri alınan, kırık, eskimiş ya da kullanılmış altın takılara verilen addır.
Bu ürünler takı olarak değil, yalnızca içerdiği altın değeriyle işlem görür. Doğru yöntemde hurda altın eritilir, saflaştırılır (rafine edilir), laboratuvarda ayarı ölçülür ve ancak bundan sonra yeni bir ürünün hammaddesi olarak üretime girer.
Geri alınan bir takının temizlenip, ütülenip "yeni" diye tekrar satılması ise hem tüketiciyi yanıltır hem de Trabzon hasırı gibi el emeğine dayanan sanatlara zarar verir.
Hurda altın ne demektir?
Kuyumculukta "hurda" kelimesi, ürünün değersiz olduğu anlamına gelmez; ürünün takı olarak hayatının bittiğini ve artık hammadde olarak değerlendirileceğini anlatır. Bir müşteri elindeki altın bileziği, kolyeyi ya da Trabzon hasırı bilekliği kuyumcuya geri sattığında, o ürün yeniden üretime girecek olduğu için hurda altın muamelesi görür.
Hurda altının fiyatı bu yüzden işçilik üzerinden değil, ürünün ağırlığı (gram) ve ayarı (14, 22 ayar vb.) üzerinden hesaplanır. İşçilik, taş, model ya da marka değeri hurda bedeline dahil edilmez.
Hurda altın kapsamına giren başlıca ürünler:
- Tüketiciden geri alınan kullanılmış takılar
- Kırık, kopuk ya da deforme olmuş ürünler
- Modası geçmiş, tamir edilemeyecek kadar yıpranmış parçalar
- Üretim sırasında oluşan talaş ve artık altın
Hurda altın yeniden üretime nasıl girer?
Geri alınan bir altın takının yeni bir ürüne dönüşmesi belirli adımlardan geçer. Doğru ve şeffaf bir dönüşüm süreci şöyle işler:
- Ayrıştırma ve ön kontrol: Geri alınan ürünler ayarına göre ayrılır; varsa taş, toka ya da farklı metal parçalar sökülür.
- Eritme: Ürünler yüksek ısıda eritilerek takı formundan tamamen çıkarılır.
- Saflaştırma (rafinasyon): Eriyen altının içindeki bakır, gümüş ve diğer alaşım metalleri ile yabancı maddeler ayrıştırılır.
- Laboratuvar analizi: Saflaştırılan altının saflık oranı laboratuvarda ölçülür ve belgelenir.
- Ayarına göre alaşımlama: Altın, üretilecek ürünün ayarına (örneğin 14 veya 22 ayar) uygun oranlarla yeniden hazırlanır.
- Yeniden üretim: Hazırlanan altın; tel, plaka ya da döküm olarak yeni bir takının hammaddesi olur.
Bu süreçten sonra ortaya çıkan ürün gerçekten yeni bir üründür: ayarı ölçülmüş, belgelenmiş ve sıfırdan üretilmiştir.
"Tüketicilerden geri alınan eski ürünler yeniden üretime gireceği için hurda altın muamelesi görür. Kuyumculukta bu ürünlere hurda altın denir. Tekrar eritilir, saflaştırılır, laboratuvar sonuçları alınır ve öyle tekrar üretime girer. Dönüşüm böyle sağlanır." — Fatih Yılmaz Akdin, Elizi Kuyumculuk Yönetim Kurulu Başkanı
Trabzon hasırında en büyük sorun: Ütülenip tekrar satılan hurda ürünler
Trabzon hasırı, ince altın tellerin örücü ustaların elinde tek tek örülmesiyle ortaya çıkan, yüzlerce yıllık bir el sanatıdır. Bu sanatı bugün olumsuz etkileyen en önemli konulardan biri, tüketicilerin geri sattığı hasır ürünlerin bazı kuyumcular tarafından eritilmeden, sadece ütülenip temizlenerek yeniden satışa sunulmasıdır.
Hasır örgünün yapısı gereği, kullanılmış bir ürün ütülenip parlatıldığında ilk bakışta yeni gibi görünebilir. Ancak bu ürün:
- Daha önce kullanılmış, yıpranmış ve esnekliğini kaybetmiş bir üründür,
- Çoğu zaman orijinal tokası, kilidi ya da parçaları değiştirilmiştir,
- Hangi atölyede, hangi ayarda üretildiği belgelenemez,
- Müşteriye "yeni" diye, yeni ürün fiyatıyla satılır.
"Trabzon hasırını negatif yönde etkileyen en önemli unsurlardan biri, geri satılan ürünlerin bazı kuyumcular tarafından ütülenip temizlenerek tekrar satılmasıdır. Bu durum üretimi kötü etkiler, örücüleri kötü etkiler ve bu sanatın geleceğinde negatif bir rol oynar." — Fatih Yılmaz Akdin
Orijinal Elizi Trabzon hasırı nasıl anlaşılır?
Hurda bir ürünü yeni diye almamak için satın alma sırasında şu noktalara dikkat edin:
- Yetkili satış noktasından alın: Elizi ürünleri yalnızca Elizi mağazalarından (Trabzon Akçaabat, İstanbul Nuruosmaniye, Ankara Next Level AVM), elizi.com.tr adresinden ve yetkili satış noktalarından satılır.
- Mutlaka fatura isteyin: Fatura, ürünün yeni ve kayıtlı olarak satıldığının en temel belgesidir.
- Ürün kimliğini kontrol edin: Elizi, ürettiği ürünler için ürün kimliği sistemi kullanır. Ürün kimliği, ürünün Elizi üretimi olduğunu doğrular. Tüm Elizi ürünleri sertifikalıdır.
- Fiyat çok düşükse sorgulayın: Piyasanın belirgin şekilde altında fiyatla satılan "yeni" bir hasır ürün, hurda olabilir.
Elizi'den alınan orijinal ürünler ayrıca ömür boyu ücretsiz bakım hizmetinden yararlanır; başka bir yerden alınan ve Elizi adı taşıyan ürünler bu kapsama girmez.
Sık sorulan sorular
Hurda altın ile yeni altın arasındaki fark nedir?
Hurda altın, takı olarak kullanım ömrünü tamamlamış ve yalnızca içerdiği altın değeriyle işlem gören üründür. Yeni altın ise eritilip saflaştırılmış, ayarı laboratuvarda ölçülmüş altından sıfırdan üretilmiş üründür.
Hurda altın fiyatı nasıl hesaplanır?
Hurda altın fiyatı ürünün gramı ve ayarı üzerinden, güncel altın fiyatına göre hesaplanır. İşçilik, model ve marka bedeli hurda fiyatına dahil edilmez.
Geri alınan altın takı tekrar satılabilir mi?
Doğru yöntemde geri alınan takı, takı olarak değil hammadde olarak değerlendirilir: eritilir, saflaştırılır, analiz edilir ve yeni ürün üretiminde kullanılır. Kullanılmış bir ürünün temizlenip "yeni" diye satılması tüketiciyi yanıltır.
Aldığım Trabzon hasırının orijinal Elizi olduğunu nasıl doğrularım?
Ürünü Elizi mağazalarından, elizi.com.tr'den veya yetkili satış noktalarından aldığınızdan emin olun, faturanızı saklayın ve ürün kimliğini kontrol edin. Emin olmadığınız bir ürün için Elizi mağazalarına başvurabilirsiniz.
