Kuyumculukta montür, pırlantanın yüzüğe veya başka bir mücevhere yerleştirildiği bölümdür. Pırlantalı bir yüzüğe yakından baktığınızda bazı taşların küçük altın tırnaklarla tutulduğunu, bazılarının ise çevresinin altınla sarıldığını görebilirsiniz. Bu farklılık, kullanılan montürden kaynaklanır. Pırlantanın kesimi, büyüklüğü ve mücevherin tasarımı, hangi yöntemin kullanılacağını belirler.
Pırlanta Montür Nedir?
Değerli taşların mücevhere yerleştirilmesi, kuyumculukta mıhlama adı verilen işçilikle gerçekleştirilir. Montür taşın bulunduğu bölümü, mıhlama ise pırlantanın buraya sabitlenmesi işlemini ifade eder.
Bir pırlanta montür hazırlanırken taşın kesimi ve ölçüleri dikkate alınır. Yuvarlak kesimli bir pırlantada kullanılan tırnaklar ile sivri uçları bulunan bir taşın yerleştirilme biçimi farklı olabilir. Kuyumcular, taşın şekline uygun bir yuva hazırlayarak pırlantayı seçilen yöntemle sabitler.
Pırlanta Montür Çeşitleri Nelerdir?
Kuyumculukta kullanılan montür çeşitleri, pırlantanın mücevhere nasıl tutturulduğuna göre ayrılır. Tırnaklı, sıvama, kanal ve görünmez montür en bilinen yöntemler arasındadır. Halo tasarımında küçük pırlantalar merkezdeki taşı çevreler. Pavé tekniğinde ise küçük pırlantalar birbirine yakın sıralanır.
Pırlanta montür çeşitleri ve temel özellikleri şöyle özetlenebilir:
Montür veya tasarım | Özelliği |
İnce tırnaklı | Pırlantayı dar altın tırnaklar tutar. |
Kalın tırnaklı | Daha geniş altın tırnaklar kullanılır. |
Sıvama (Bezel) | Taşın çevresi altınla sarılır. |
Pavé | Küçük pırlantalar birbirine yakın yerleştirilir. |
Halo | Merkez pırlantanın çevresinde küçük taşlar bulunur. |
Kanal | Pırlantalar iki altın kenar arasına yerleştirilir. |
Tırnaksız (Görünmez) | Taşları tutan parçalar üstten görünmez. |
Bar | Pırlantaların arasında altın çubuklar bulunur. |
Germe (Tension) | Pırlanta karşılıklı iki uç arasında tutulur. |
Gömme (Flush) | Taş, altının içine açılan yuvaya yerleştirilir. |
İnce Tırnaklı Montür
Dar altın tırnakların pırlantayı kenarlarından kavradığı montür türüdür. Tırnaklar ince olduğu için taşın çevresinde daha az altın görülür.
İnce tırnaklı montür, özellikle tektaş yüzüklerde karşımıza çıkar. Tırnakların sayısı ve şekli, pırlantanın kesimine göre değişebilir. Yuvarlak kesimli taşlarda dört veya altı tırnaklı uygulamalar yaygındır.
Tırnak uçları, pırlantanın ölçülerine uygun hazırlanarak taşın yerine sabitlenmesini sağlar.
Kalın Tırnaklı Montür
Geniş altın tırnakların kullanıldığı bir mıhlama uygulamasıdır. Taşın çevresindeki altın bölümler, ince tırnaklı tasarımlara göre daha belirgindir.
Kalın tırnaklı montür örneklerinde tırnak uçları yuvarlatılmış veya düz biçimde hazırlanabilir. Geleneksel kuyumculuk tasarımlarında da kullanılan bu yöntemde tırnakların genişliği, pırlantanın ölçüsüne ve yüzüğün tasarımına göre belirlenir.
Sıvama (Bezel) Montür
Altın bir çerçevenin pırlantanın çevresini sararak taşı sabitlediği montür türüdür. Çerçeve, taşın kenarları boyunca uzanır ve bulunduğu yuvada tutulmasını sağlar.
Bezel montür iki farklı şekilde hazırlanabilir:
- Tam sıvama: Altın çerçeve pırlantanın bütün çevresini sarar.
- Yarım sıvama: Taşın belirli kenarları altınla çevrelenir, diğer bölümleri açık kalır.
Sıvama yönteminde altın, pırlantanın kenarlarının korunmasına da yardımcı olur. Çerçevenin kalınlığı ve yüksekliği, taşın yan kısımlarının ne kadarının görüleceğini belirler.
Pavé Montür
Küçük pırlantaların birbirine yakın aralıklarla yerleştirildiği taş dizilimidir. Kuyumcular her taş için küçük bir yuva hazırlar ve pırlantaları ince altın uçlarla sabitler.
Pavé montür tek sıra halinde uygulanabildiği gibi birden fazla sıra halinde de hazırlanabilir. Çok küçük pırlantalarla yapılan uygulamalara ise mikro pavé adı verilir.
Bu teknikte taşların tek tek yerleştirilmesi önemlidir. Çok sayıda pırlantanın yan yana kullanılmasıyla yüzüğün belirli bölümleri taşlarla kaplanabilir.
Elizi'nin Pırlanta Yüzük – Pave Full tasarımında 35 yuvarlak kesimli pırlanta bulunur. Bu yüzük, pırlantaların bir arada kullanıldığı tasarımları incelemek için örneklerden biridir.
Halo Montür
Merkezdeki pırlantanın çevresine daha küçük taşların yerleştirildiği tasarımdır. Küçük pırlantalar, ortadaki taşı çevreleyen bir veya birden fazla sıra oluşturabilir.
Halo montür, yüzüğün üstten görünen pırlantalı bölümünü genişletir. Yuvarlak, oval veya köşeli kesimli merkez taşların çevresinde farklı halo tasarımları hazırlanabilir.
Küçük taşların yerleştirilmesinde pavé gibi mıhlama yöntemleri kullanılabilir. Merkez pırlanta ise tırnaklı veya sıvama montürle sabitlenebilir.
Gizli Halo (Hidden Halo)
Klasik halo tasarımında küçük pırlantalar merkez taşın çevresinde, üstten görülecek şekilde bulunur. Gizli halo uygulamasında ise bu taşlar merkez pırlantanın daha alt kısmına yerleştirilir.
Yüzüğe yandan bakıldığında fark edilen küçük pırlantalar, gizli halonun ayırt edici özelliğidir.
Kanal Montür
Birden fazla pırlantanın yan yana, iki altın kenar arasına yerleştirildiği mıhlama yöntemidir. Taşlar hazırlanan kanal boyunca sıralanır ve karşılıklı kenarlarından tutulur.
Kanal montür uygulamasında pırlantaların arasında ayrı tırnakların bulunması gerekmez. Yuvarlak veya köşeli kesimli taşlarla hazırlanabilen bu yöntem, birden fazla pırlantanın aynı sıra üzerinde kullanıldığı yüzüklerde görülür.
Kuyumcular kanalın genişliğini, yerleştirilecek taşların ölçülerine göre hazırlar.
Tırnaksız (Görünmez) Montür
Taşları tutan parçaların üstten bakıldığında görülmediği özel bir mıhlama yöntemidir. Pırlantalar, alt veya yan kısımlarında hazırlanan gizli bağlantılar yardımıyla sabitlenir.
Görünmez montür, özellikle köşeli kesimli pırlantaların yan yana kullanıldığı mücevherlerde karşımıza çıkar. Taşların arasında altın parçaların görünmemesi sayesinde pırlantalar birbirine bitişik görünür.
Bu uygulamada taşların hazırlanması ve yerlerine yerleştirilmesi özel kuyumculuk işçiliği gerektirir.
Diğer Montür Çeşitleri
Taşların farklı biçimlerde sabitlenmesini sağlayan başka yöntemler de bulunur.
Bar montür, pırlantaların arasına yerleştirilen dikey altın çubuklarla hazırlanır. Kanal montürden farkı, taşların iki uzun altın kenar yerine aralarındaki çubuklarla tutulmasıdır.
Germe (tension) montür, pırlantanın karşılıklı iki uç arasında kontrollü baskıyla tutulduğu yöntemdir. Uygulanacak baskı, kullanılan alaşımın özelliklerine ve taşın ölçülerine göre hesaplanır.
Gömme (flush) montür ise pırlantanın altının içine açılan küçük bir yuvaya yerleştirilmesiyle hazırlanır. Taşın üst kısmı, çevresindeki altınla yakın seviyede bulunur.
Pırlantanın Kesimi Montür Seçimini Nasıl Etkiler?
Her pırlanta kesimi, taşın yerleştirileceği yuvanın hazırlanmasında farklı ayrıntılar gerektirir. Yuvarlak kesimli taşlarda dört veya altı tırnaklı montürler yaygın olarak kullanılır. Prenses, markiz ve damla kesimli pırlantalarda ise sivri uçları çevreleyen V biçimli tırnaklar tercih edilebilir. Bu tırnaklar, taşın köşelerini korumaya yardımcı olur.
Bazı mücevherlerde farklı pırlanta kesimleri bir arada kullanılır. Elizi'nin Pırlanta Yüzük Baget tasarımında üç baget ve otuz yuvarlak kesimli pırlanta bulunur. Farklı şekillerdeki taşlar, kendi ölçülerine uygun hazırlanan yuvalara yerleştirilir.
Montürün yüksekliği de yüzüklerde karşılaşılan farklılıklardan biridir. Bazı tasarımlarda pırlanta altından daha yukarıda dururken bazılarında yüzüğe yakın yerleştirilir. Yüksek montürlerde taşın yan kısımları daha fazla görülebilir.
Pırlantanın parlaklığında kesim özellikleri önemli rol oynar. Montür ise taşın çevresinde ne kadar altın bulunduğunu ve hangi bölümlerinin açıkta kaldığını belirler.
Pırlanta Montür İşçiliğinde Nelere Bakılır?
Kuyumcular taşları yerleştirirken pırlantanın ölçülerini ve kullanılan mıhlama yöntemini dikkate alır. Bir yüzüğü incelerken tırnakların, taş yuvalarının ve altın çerçevenin nasıl hazırlandığına bakabilirsiniz.
Pırlantalı Trabzon hasırı yüzüklerde ise altın tellerin örülüşü de önem kazanır. Hasır örgünün düzenli ilerlemesi, pırlantanın yüzüğün hangi bölümüne yerleştirildiği ve taşı çevreleyen altının işçiliği birlikte incelenebilir.
Montür türü | Kuyumculukta dikkat edilen ayrıntı |
Tırnaklı | Tırnakların pırlantayı düzgün kavraması |
Sıvama | Altın çerçevenin taşın çevresine uygun hazırlanması |
Pavé | Küçük pırlantaların yuvalarına tek tek yerleştirilmesi |
Kanal | Taşların iki altın kenar arasında düzgün sıralanması |
Görünmez | Gizli bağlantıların taşlara uygun hazırlanması |
Bu ayrıntılar, bir mücevherin hazırlanmasında kullanılan kuyumculuk teknikleri hakkında bilgi verir. Farklı montürleri karşılaştırırken taşın nasıl tutulduğuna bakmak da seçilen tasarımı daha yakından tanımayı sağlar.
Elizi Mücevherlerinde Montür ve Altın İşçiliği
1992 yılında kuyumculuk sektöründe çalışmaya başlayan Fatih Yılmaz Akdin, 1999 yılında Elizi Kuyumculuk'u kurdu. Trabzon hasırı üretimi ve geleneksel altın örücülüğü, markanın kuyumculuk geçmişinde önemli bir yere sahiptir.
Elizi'nin mücevherlerinde hasır işçiliğiyle pırlantanın bir araya geldiği tasarımlar bulunur. İnce altın tellerle hazırlanan örgüye değerli taşların eklenmesi, farklı kuyumculuk tekniklerinin birlikte kullanılmasına örnektir.
Trabzon Hasırı Pırlanta Yüzük – İrden, geleneksel hasır örgüsüyle pırlantanın buluştuğu tasarımlardan biridir. Örgü ve taşlı bölümler, yüzüğün farklı işçilik ayrıntılarını oluşturur.
Tek merkez taşlı tasarımlara örnek olarak ise Pırlanta Tektaş Yüzük – Solitaire Klasik incelenebilir. Bu modelde bir yuvarlak kesimli pırlanta bulunur.
Farklı kesimlerin ve taş yerleşimlerinin kullanıldığı diğer mücevherleri görmek isteyenler Elizi'nin pırlanta yüzükler koleksiyonunu inceleyebilir.
Pırlanta Montürleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Pırlanta montür ne demek?
Pırlantanın mücevhere yerleştirildiği bölüme montür denir. Kuyumculukta tırnaklı, sıvama ve kanal gibi ifadeler, pırlantanın nasıl tutturulduğunu anlatmak için kullanılır.
Pırlantada 4 tırnak mı 6 tırnak mı daha güvenlidir?
Dört ve altı tırnaklı montürler, pırlantayı güvenli biçimde sabitlemek için kullanılan yaygın yöntemlerdir. Dört tırnaklı tasarımlarda taşın çevresi daha açık kalırken altı tırnaklı montürlerde pırlanta daha fazla noktadan kavranır. Her iki uygulamada da doğru mıhlama işçiliği önemlidir. Tercih, pırlantanın özelliklerine ve beğenilen tasarıma göre yapılabilir.
Halo montür ile gizli halo arasındaki fark nedir?
Klasik haloda küçük pırlantalar merkez taşı üstten görülecek şekilde çevreler. Gizli haloda ise taşlar ana pırlantanın alt kısmında bulunur. Bu farkı görmek için yüzüğü üstten ve yandan inceleyebilirsiniz.
Halo montür ile pavé montür arasındaki fark nedir?
Çevre taşlarının merkez pırlantanın etrafında oluşturduğu tasarıma halo adı verilir. Pavé ise küçük pırlantaların birbirine yakın aralıklarla mıhlandığı tekniktir. Bir halo tasarımında pavé uygulaması da bulunabilir.
Tektaş montürlerinde hangi çeşitler kullanılır?
Merkezinde tek pırlanta bulunan yüzüklerde tırnaklı ve sıvama montürler yaygındır. Germe yöntemiyle hazırlanan örnekler de vardır. Kullanılacak yöntem taşın kesimine ve yüzüğün tasarımına göre belirlenir.
Montür pırlantayı daha büyük gösterir mi?
Çevresine küçük taşların eklendiği halo tasarımlarında yüzüğün üstten görünen pırlantalı bölümü genişler. Merkez taşın gerçek ölçüleri ve karat ağırlığı aynı kalır.
Pırlanta montürü değiştirilebilir mi?
Bazı mücevherlerde mevcut pırlanta farklı bir montüre yerleştirilebilir. Kuyumcu, taşın ölçülerini ve kesimini inceleyerek uygun yöntemi belirler.
Pırlanta montürünün bakımı nasıl yapılır?
Belirli aralıklarla kuyumcu kontrolü yaptırmak, taşları tutan bölümlerin durumunu değerlendirmek için faydalıdır. Mücevher temizlendikten sonra kendi kutusunda, diğer takılarla sürtünmeyecek şekilde saklanabilir.
Bir önceki yazımıza https://www.elizi.com.tr/blog/kupe-nasil-cikarilir linkinden ulaşabilirsiniz.
